Derin Dünya Tarihi I — Önsöz — Dilsiz Kayıt

Evren, kayıt tuttuğunu bilmez.

Başlangıçtan sonraki ilk yüz binlerce yıl içinde bir protondan saçılan bir foton, soğuyarak, gerilerek, kızıla kayarak yol aldı ve 1964'te New Jersey'de, Holmdel'de bir boru antene girdi; delil olmak gibi bir niyeti yoktu. Hiçbir niyeti yoktu. Fotonların yaptığını yapıyordu. Kayıt fiziğin sonucuydu, okuma mühendisliğin sonucuydu, ve ne kayıt ne de okuma, ilk olayın başında bir tanığın bulunmuş olmasını gerektirdi.

Geçmişin çoğu böyle saklanır.

Kemik kalır, odun çürür. Kuru mağara korur, asitli toprak eritir. Bir zirkon tanesinin billur yapısı uranyumu tutar ve sonra, bozunma ürünlerinin oranından ölçülebilir bir hızla, kendi yaşını kendi işler. Antarktika'daki bir buz tabakası, geçen her kışın atmosferini bir matkabın görebileceği bir katmana sıkıştırır, yıl yıl. DNA'nın sarmalı, yaşayan her türün genomunda baz çiftleri arasındaki oranlarda, hangi toplulukların hangi öteki topluluklardan ayrıldığının kaydını taşır. Bu arşivlerin hiçbiri okunmak üzere yapılmadı. Fizik yaptı onları. Onları okuma sanatı ise yenidir.

Bu kitap, kimse bir şey yazmadan önce olup bitenle ilgilidir. Dolayısıyla şunların kitabıdır: o maksatla tutulmamış kayıtların, orada bulunduklarını iş işten geçtikten sonra keşfeden tanıkların, ve kimsenin kaleme almadığı bir yazıyı okuma yöntemlerinin.

Ama bu önsöz, o kayıtlarla değil, onlar hakkında basılmış beş nesneyle başlıyor. Beşinin de nüshası bu cilt için okundu; beşi de, bu kitabın asıl dersini, konusundan önce kendi sayfalarında veriyor.

Dünyanın en ünlü tarihi, onu taşıdığı sanılan kitapta bir cümle değildir.

James Ussher, İrlanda Kilisesi'nin Armagh Başpiskoposu, 1650'de Londra'da Latince bir kronoloji bastırdı. Nüshanın kapak sayfası eseri şöyle adlandırıyor:

"ANNALES VETERIS TESIAMENTL … eA PRIMA MUNDI ORIGINE … UNA CUM RERUM ASIATICARUM E T AGYPTIACARUM CHRONICMA … FACO0BO USSERIO ARMACHANO DiGESTORE."

Nüsha bozuktur ve bozukluğu kapaktan başlıyor: eserin adındaki TESTAMENTI TESIAMENTL olmuş, CHRONICO CHRONICMA olmuş, yazarın adı IACOBO USSERIO FACO0BO USSERIO olmuş. Künyenin alt satırı şunu basıyor: "LONDINI, Ex Officina 7. Heſher, & proftant apud 7. Crook & 7. _—_ ſub Inſign1 Navs in Coemeterio S, Paut 1; MDCL" — matbaacının ve iki satıcının adlarının baş harfleri 7. olarak okunmuş, üçüncü satıcının adı bütünüyle kaybolmuş, Azize Paul mezarlığı Coemeterio S, Paut 1 olmuş. Yıl ayakta: MDCL — 1650.

![Üç satır yan yana: nüshanın bastığı TESIAMENTL, CHRONICMA ve FACO0BO USSERIO, bu kitabın okuduğu TESTAMENTI, CHRONICO ve IACOBO USSERIO ile karşılaştırılmış; ayrışan karakterler işaretlidir.](figures/fig-c1-01-kunye-hasari-tr.svg)

Şekil 1. Künyenin hasarı. Eserin ve yazarın adının nüshada durduğu hâl, bu kitabın okuduğu hâlle yan yana; ayrışan karakterler kutulanmıştır. Üç satır da aynı taramadandır.

Metin, zamanın başlangıcını şu cümleyle veriyor:

"N PRINCIPIOcrevitDEUS Cee- lum & Terram. [Gezef. I. 1] quod temporis principium( juxta noſtram Chronologiam) incidit in nods illius initium, quz XXII. diem Ocobris prxceſſit, in anno Periodi Julianze 710,"

Türkçesi: Başlangıçta Tanrı göğü ve yeri yarattı [Tekvin I.1]; zamanın bu başlangıcı — bizim Kronolojimize göre — Ekim'in XXII. gününü önceleyen o gecenin başına düşer, Julianus Dönemi'nin 710. yılında.

Burada iki şey var, ve ikisi de bu kitabın konusudur.

Birincisi: 4004 sayısı bu cümlede yok. Cümle tarihi Julianus Dönemi'nin 710. yılı olarak veriyor. Milattan önce 4004, nüshada sayfanın kenarında, bir sütunun içinde duruyor:

"710 … riſtia … 4004 … « … 2 ZEtas Mundi Prima."

Sütun başlıkları aynı kenarda, ve okunamaz hâlde:

"[Julianz' Anno [Anne in- Jars EE ZrAa Pericdi Chritly? nam/:!"

Ayakta kalanlardan sütunların ne olduğu çıkarılabiliyor: Anno Periodi Julianae — Julianus Dönemi yılı, 710; ve Anno ante Christum natum — Mesih'in doğumundan önceki yıl, 4004. İkinci başlık, yani 4004'e anlamını veren başlık, bu nüshada Anne in- … Chritly? nam/:! olarak duruyor. Sayı ayakta; sayının ne olduğunu söyleyen satır yok.

Bu, bir tarama kazası olmanın ötesinde bir şey. Dünyanın Ussher'a atfettiği tarih, Ussher'ın cümlesinde değil, cümlenin yanındaki bir hanede yaşıyor; ve hanenin başlığı düşerse, hanedeki sayı dört haneli bir işaretten başka bir şey olmuyor. Nitekim aynı kitapta aynı dört hane üç ayrı iş daha görüyor: decimus quintus 4004 — on beşinci Yubile, Dünya Yılı 4004'te; anni Periodi Julianz 4004 medio — Julianus Dönemi'nin 4004. yılının ortası; Medi ſe Deiocis imperio ſubmicrune, 4004 — Medler Deiokes'in buyruğuna girdi, 4004; ve Tobia morruos lepelic 4004 — Tobit ölüleri gömdü, 4004. Bir kitapta dört kez geçen bir sayı, dört ayrı şeydir. Hangisi olduğunu söyleyen şey sütun başlığıdır.

[…]
