Don Quijote Zamanı

Pierre Vilar (1906-2003), Fransa’nın yetiştirdiği en önemli İspanya tarihçisiydi. Annales okulunun “ekonomi” cephesinde çalışan Vilar, ekonomik koşulların kapitalizm İberya yarımadasına yerleşirken ne türden sonuçlara (kıtlık, isyan, kargaşa) yol açtığını çok zarif bir tarihçi üslubuyla ortaya koydu. Don Quijote üzerine bu metni, Cervantes’in döneminde bu romanın nasıl ve hangi koşullar sonucu yazılabileceği üzerine kaleme alınmış en etkileyici metinlerden biridir.

Yine bir “okuma tarihçisi”: Roger Chartier (d. 1945). Annales okulunun, özellikle de Febvre kaynaklı kültür ve zihniyet tarihçiliğinin en önemli figürlerinden olan Chartier, aslında olarak çalışmalarına Fransız Devrimi ile başladı. Devrimin hangi kültürel dönüşümler sonucu ortaya çıktığını göstermeye çalışan Chartier, ister istemez kendisini kitap, matbaa, gazete, bilginin dolaşımı, bilginin alımlanışı, kullanılışı ve dönüşümü üzerine çalışırken buldu. Collège de France hocası Chartier, yine aynı kurumda çalışan dostu sosyolog Pierre Bourdieu’nün görüşlerini de çalışmalarına katarak “Okuma tarihi”ni, “Kitap tarihi”nden ayırarak yeni bir dal olarak inşa etti. Chartier’nin bu metni Don Quijote’un (ya da ilk baskıdaki haliyle Quixote), ikinci ciltte şaşkınlık içinde ziyaret ettiği bir matbaa sahnesi üzerinedir – matbuat yeni yeni dünyayı değiştirirken, Don Quijote, matbaada bir anda kendi romanının ikinci cildiyle karşılaşır.