Fikirler Tarihinde Anlam ve Anlayış

Quentin Skinner (d. 1940), Cambridge ekolü de denilen “düşünce tarihinin büyük şaheserlerini kültürel bağlamları içinde tekrar anlamlandırmak” amacını güden tarihçiliğin kurucusu olarak kabul edilir. Bütün çalışmalarıyla “siyasal düşünceler tarihi” alanında çığır açan Skinner’in bu alana ilişkin görüşleri ilk kez bu elinizdeki makale ile insan ve toplum bilimleri alanına sunulmuştur; sonraları Cambridge’in rektörlüğünü de yapacak olan Skinner çalışmasına şöyle başlar; “İlerleyen sayfalarda sorgulamak, eleştirmek ve mümkünse itibarsızlaştırmak istediğim varsayımlar şunlardır”, der ve bu varsayımları sıralar: “Fikir tarihçisinin görevi klasik metinlerden oluşan bir kanonu incelemek ve yorumlamaktır. Bu tür bir tarihyazımının değeri, ahlakî, siyasî, dinî ve benzeri diğer düşünce türlerindeki klasik metinlerin ‘evrensel fikirler’ biçiminde ‘zamansız bir bilgelik’ içermesinden kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak, bu ‘zamansız unsurların’ araştırılmasından doğrudan bir şeyler öğrenmeyi ve fayda sağlamayı umabiliriz, zira bu unsurlar daimî bir geçerliliğe sahiptir. Bu da, bu metinlere yaklaşmanın en iyi yolunun, her birinin ahlak, siyaset, din ve toplumsal yaşamın ‘temel kavramları’ ve ‘kalıcı soruları’ hakkında ne söylediğine odaklanmak olduğunu göstermektedir. Başka bir deyişle, klasik metinlerin her birini ‘sanki çağdaşımız tarafından yazılmış gibi’ okumaya hazır olmalıyız. Onlara bu şekilde yaklaşmak, sadece argümanlarına odaklanmak ve bize süregelen meseleler hakkında neler söylediklerini incelemek gerçekten de çok önemlidir. Bunun yerine, ortaya çıktıkları toplumsal koşulları veya entelektüel bağlamları incelemeye yönelirsek, onların zamansız bilgeliğini gözden kaçırır ve böylece onları incelemenin değeri ve amacı ile bağlantımızı kaybederiz.”

Ve sonuç olarak Skinner şunu gayet açık bir biçimde ortaya koyar: Düşüncelerin tarihinde aslında böyle zamansız kavramlar yoktur, yalnızca farklı toplumsallık biçimleriyle birlikte gelen çeşitli kavramlar vardır ve bunu anlamak, yalnızca geçmişle ilgili değil, kendimizle ilgili genel bir gerçeği de keşfetmek demektir.